Historia miasta

Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie Jablonec nad rzeką Nysą pochodzi wprawdzie już z 1356 roku, ale przez całe średniowiecze Jablonec nie osiągnął znaczenia siedzib powstałych w bardziej urodzajnych miejscach królestwa.

Kostel Sv. Anny 1687Po spaleniu przez wojska łużyckich przeciwników czeskiego króla Jerzego z Podiebradów w sierpniu 1469 roku osada przestała istnieć. Dopiero po pewnym czasie, w trakcie przeprowadzonej przez Vartenberków reorganizacji gospodarowania w posiadłości Malá Skála w latach 30. i 40. XVI wieku, w ramach kolonizacji Gór Izerskich nieliczną już ludność czeską zastąpiono niemieckimi osadnikami. Byli to głównie hutnicy szkła z rozwiniętej wówczas pod tym względem ziemi novoborskiej oraz z Rudaw [Krušnohoří], którzy w tutejszym regionie bogatym w drewno, piasek i wodę, zaczęli wykorzystywać i doskonalić swoje dotychczasowe umiejętności.

W czasie wojny trzydziestoletniej Jablonec został po raz drugi spalony (2 maja 1643), a po wojnie wielu miejscowych ewangelików zostało zmuszonych na odejścia. W związku z powszechnym rozwojem produkcji szklarskiej w 2. poł. XVII wieku Jablonec zaczął stosunkowo szybko rozkwitać. Wyrazem tego była zrealizowana w latach osiemdziesiątych budowa nowego, tym razem już kamiennego kościoła, pod wezwaniem św. Anny.

Pohled na Jablonec (1888)W połowie XVIII wieku asortyment towarów jabloneckich producentów, oprócz tradycyjnego izerskiego szkła wówczas już wzbogacony o pierwszą biżuterię, szybko stawał się przedmiotem zainteresowania okolicznych regionów. Pojawiali się pierwsi eksporterzy jak Jan Franciszek Schwann, który szerzył sławę miejscowych wyrobów w całej Europie i poza nią. Potencjał gospodarczy i handlowy dawnej wioski niemającej większego znaczenia szybko rósł. Na mocy decyzji cesarskiej z 21 kwietnia 1808 roku wioska Jablonec została podniesiona do rangi miasteczka z prawem organizowania dwóch dorocznych targów, czyli jarmarków i jednego targu tygodniowego.

W latach 30. i 40. XIX wieku Jablonec miał już kontakty handlowe z całym światem, ale pod względem komunikacyjnym był, z powodu swojego wcześniejszego znikomego znaczenia, całkowicie odcięty od okolicy. Miasteczku bardzo pomogła budowa tzw. Drogi Karkonoskiej relacji Liberec – Jablonec – Trutnov realizowana pod koniec lat czterdziestych. Podczas budowy linii kolejowej Pardubice – Liberec w 1859 roku interesy Jablonca nie zostały wprawdzie wzięte pod uwagę, ale mimo to marka „towar z Jablonca” była w świecie znana. 28 marca 1866 roku cesarz Franciszek Józef I podniósł Jablonec do rangi miasta.

Nová radniceW 1868 roku Jablonec stał się ostatecznie siedzibą starosty powiatu. Nowy jablonecki powiat polityczny składał się z sąsiednich powiatów Tanvald i Jablonec. Wojna prusko-francuska w latach 1870 – 1871 wykluczyła z gry najniebezpieczniejszych konkurentów w produkcji szkła i biżuterii. Przedsiębiorcy z Jablonca zdobyli zagraniczne rynki i już ich nie oddali. Przez następne półwiecze z miasta płynął w świat nieprzerwany potok niewiarygodnie różnorodnych wyrobów szklarskich i biżuterii, elastycznie reagujący na kryzys, przewroty polityczne, głód, epidemie lub zwykłe zmiany gustu w krajach klientów

Po powstaniu Republiki Czechosłowackiej w 1918 roku najpierw w połowie lat dwudziestych nadeszła dobra koniunktura gospodarcza, jednak późniejszy powszechny kryzys, który pojawił się na początku lat trzydziestych, oznaczał głęboką zapaść przemysłu szklarskiego i produkcji biżuterii. Ogólna stagnacja gospodarcza była w regionie Jablonca pogłębiona jeszcze specyficznymi obciążeniami miejscowego przemysłu – cyklami mody i wzmocnieniem się konkurencji zagranicznej. Mimo to właśnie wtedy zostały zbudowane dwa najważniejsze obiekty w mieście – nowy ratusz i katolicki kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego.Po zajęciu pogranicza przez Niemcy Jablobec stał się w latach 1938 – 1945 częścią państwa niemieckiego. Po drugiej wojnie światowej doszło do wysiedlenia ludności niemieckiej i nowego zasiedlenia regionu z centralnych Czech. Dziś miasto powoli otrząsa się z tej części dziedzictwa, która je obciąża, i nawiązuje do tego, co najlepsze w jego historii.

Logo czpl cíl 3Logo EU - Překračujeme hranice